PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC STEM CHỈ LÀ THÍ NGHIỆM KHOA HỌC?

PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC STEM CHỈ LÀ THÍ NGHIỆM KHOA HỌC?

1. Phương pháp Giáo dục STEM chỉ là thí nghiệm khoa học?

STEM tuy được nhắc đến khá nhiều trong những năm gần đây. Tuy vậy, vẫn còn có những hiểu biết chưa đầy đủ hoặc “hiểu lầm” về phương pháp giáo dục có nguồn gốc từ Mỹ này. Hôm nay, Hộp Tò Mò sẽ “bóc tách” cho các bố mẹ về quan điểm “STEM chỉ là thí nghiệm khoa học”.

Khoa học tự nhiên bao gồm các thí nghiệm khoa học hoặc xây, lắp theo mô hình sẵn có (science kits, science models). Các thí nghiệm khoa học là tập hợp những kiến thức chuyên ngành về thế giới tự nhiên và thế giới vật chất. Thực tế, đây chỉ là một mảnh ghép trong bức tranh STEM tổng thể.

Ngoài việc tập trung vào kiến thức khoa học, STEM còn bao gồm những kiến thức và trải nghiệm khác nữa như toán học, tư duy, giải thích, giải quyết vấn đề, tương tác, trình bày,... Tức là thí nghiệm khoa học mang tính đơn lẻ, trong khi STEM mang tính tổng hợp và xâu chuỗi về một khái niệm/chủ đề nhất định.



Khoa học chỉ là một yếu tố của STEM. Nếu coi STEM là bức tranh ghép hình (puzzle picture) thì khoa học chỉ là 1 miếng nhỏ (puzzle piece) trong bức tranh đó. Những miếng còn lại là: Toán, Kỹ thuật, Công nghệ.

Ngoài ra, còn có những yếu tố khác như sự hợp tác khi làm ra sản phẩm (group/teamwork), bối cảnh hay vấn đề thực tiễn cần giải quyết (real world problem, context/scenario), và sự truyền đạt ý tưởng hay giải pháp cho vấn đề (communication). Thiếu 1 trong những yếu tố kể trên thì chưa thể gọi là bài học hay dự án STEM hoàn chỉnh.

Vậy nên nếu chỉ làm 1 thí nghiệm khoa học đơn lẻ, chỉ lắp một mô hình bất kỳ,... thì chưa thể gọi là STEM. Có thể gọi đó là phần nào trải nghiệm hoạt động STEM.

Khi làm 1 thí nghiệm khoa học/Science experiment, mặc dù chưa phải là STEM, nhưng ít ra cũng giúp các em học được khái niệm khoa học nào đó một cách thú vị, cũng là một trải nghiệm học tập hay, cuốn hút.

2. Làm thế nào để biến hoạt động thí nghiệm khoa học/science experiment đơn thuần thành một dự án STEM?

Hãy làm những bước sau (theo cấp độ khó và nhiều yếu tố dần lên):
  • Giải thích yếu tố kỹ thuật/engineering trong thí nghiệm khoa học cho các em: các em đã sử dụng kỹ thuật gì khi xây, lắp, thiết kế. Những kỹ thuật hay được đề cập đến trong các thí nghiệm khoa học cũng như đời sống hàng ngày là đo đạc, lắp ráp, lực, nền móng, cắt ghép nối...

  • Thử kết hợp khái niệm toán học (mathematics) vào thí nghiệm khoa học. Ví dụ: thay vì tạo ra máy bắn kẹo (candy shooter/catapult) đơn thuần thì hãy cho các em đo khoảng cách của những lần bắn, so sánh các khoảng cách với nhau,...

  • Sau khi kết hợp yếu tố toán, giải thích/kết hợp thêm yếu tố công nghệ/technology: công nghệ hiểu theo nghĩa rộng nhất của từ này, không chỉ là các thiết bị điện tử. Công nghệ có thể được hiểu là việc sử dụng thành thạo các thiết bị và công cụ (tools). Ví dụ trong thí nghiệm khoa học, các em đã dùng những công cụ gì? - Kéo hay nhiệt kế hay kính lúp,...

  • Đặt ra bối cảnh/context cho hoạt động khoa học đó: Bối cảnh/vấn đề thực tiễn cần giải quyết là gì? Ví dụ: mô hình, hay thí nghiệm khoa học phục vụ cho nhu cầu nào của mình, của cộng đồng?

  • Kết hợp yếu tố giao tiếp (Communication): để các em trình bày về thí nghiệm hay hoạt động khoa học cho người khác nghe; đón nhận phản hồi (ý kiến về nhiều chủ đề, bước khác nhau của quá trình xây lắp hay thí nghiệm như nên lắp ráp thế nào, lắp cái gì trước...) Việc trình bày có thể dưới nhiều hình thức khác nhau như: viết đoạn văn, bản tin, bài nói, vẽ tranh, làm bài trình bày/presentation trên giấy hay máy tính,...


Nếu bạn còn băn khoăn về cách kết hợp các yếu tố Khoa học - Kỹ thuật - Công nghệ - Nghệ thuật - Toán học trong phương pháp STEM, hãy để Hộp Tò Mò "gỡ rối" nhờ những bộ tool kits khoa học đã được chuẩn bị sẵn.

Hộp Tò Mò hy vọng bài viết này sẽ “gỡ rối” phần nào cho các bố mẹ, để mọi người có góc nhìn rõ hơn một chút về phương pháp giáo dục STEM cũng như ứng dụng của nó trên hành trình giáo dục trẻ.
← Bài trước Bài sau →